BỮA CƠM TUỔI THƠ
Trong ký ức của một đứa trẻ lớn lên từ rẫy sắn mặn mòi vị đất bãi bồi như tôi, mùi vị của tuổi thơ không phải hương sô-cô-la ngọt ngào, mà là mùi khói bếp quẩn quanh trên tóc mẹ và mùi nồi cơm độn khoai sắn sực nức gian bếp chiều mưa.
Năm ấy tôi lên mười, cái năm mà cơn bão số 7 quét sạch cả cánh đồng lúa đang thì con gái, đẩy cả làng vào những ngày thắt lưng buộc bụng. Bố đi làm xa chưa kịp gửi tiền về, trong hũ gạo của mẹ chỉ còn vẻn vẹn vài nắm gạo nằm lọt thỏm dưới đáy.
Chiều đó, trời mưa sụt sùi. Cái bụng của một đứa trẻ đang tuổi ăn tuổi lớn cứ sôi lên sùng sục. Tôi ngồi bên bậu cửa, nhìn ra sân bóng nước mà lòng rười rượi. Mẹ bước vào, nón lá sũng nước, trên tay bế mấy củ sắn vừa đào vội ngoài bờ rào. Mẹ cười, nụ cười hiền hậu che đi nét mệt mỏi: “Đợi tí, mẹ nấu cơm ngon cho hai anh em nhé!”
Tôi nhìn mẹ nhóm bếp. Củi ướt khói mù mịt khiến mắt mẹ đỏ hoe, nước mắt chảy dài trên đôi gò má sạm nắng. Mẹ tỉ mỉ gọt sắn, băm thật nhỏ rồi trộn với nắm gạo ít ỏi còn lại. Mẹ bảo nấu thế này sắn sẽ dẻo và quyện vào gạo, ăn “sang” lắm.
Bữa cơm dọn ra trên chiếc chõng tre ọp ẹp. Giữa mâm là bát nước mắm tỏi ớt đỏ rực và đĩa rau khoai luộc xanh mướt. Nồi cơm nghi ngút khói, mẹ xới cho hai anh em hai bát đầy có ngọn, những hạt gạo ít ỏi trắng trong bám chặt lấy những miếng sắn bùi bùi. Đến lượt mình, mẹ chỉ xới một bát lèo tèo, toàn sắn là sắn.
Tôi hồn nhiên hỏi:
- “Mẹ ơi, sao bát mẹ toàn sắn thế? Mẹ không thích ăn gạo à?”
Mẹ vừa lùa một miếng sắn to, vừa cười bảo:
- “Mẹ già rồi, mẹ thích ăn sắn cho chắc dạ. Gạo dẻo quá mẹ ăn không quen. Hai con ăn đi cho chóng lớn, còn đi học chữ.”
Tôi tin thật, cứ thế đánh chén ngon lành. Vị ngọt của gạo, vị bùi của sắn quyện với vị mặn mòi của nước mắm khiến tôi thấy đó là bữa tiệc thịnh soạn nhất trần đời. Nhưng giữa chừng, tôi chợt thấy mẹ lén quay đi, lấy vạt áo thấm nhanh giọt nước mắt lăn dài. Lúc đó, tôi đâu biết rằng mẹ đang nhịn cái phần tinh túy nhất để nhường cho anh em tôi chút sức lực vượt qua cơn đói.
Đêm đó, nằm trong vòng tay thơm mùi khói của mẹ, nghe tiếng mưa rơi trên mái lá, tôi thấy ấm áp lạ kỳ.
Nhiều năm sau, khi đã trưởng thành, được ngồi trong những nhà hàng sang trọng, thưởng thức đủ sơn hào hải vị, tôi vẫn không sao tìm lại được vị ngon của bát cơm sắn chiều mưa năm ấy. Giờ đây, mỗi lần nhìn thấy bát cơm trắng tinh khôi, lòng tôi lại thắt lại khi nhớ về bát cơm toàn sắn của mẹ.
Hóa ra, gia vị ngon nhất của bữa cơm tuổi thơ không phải là gạo thơm hay thịt cá, mà là tình yêu thương vô bờ bến của mẹ - người đã chắt chiu từng hạt ngọc của trời để nuôi lớn tâm hồn và hình hài của chúng tôi bằng những lời nói dối ngọt ngào nhất thế gian.
Nguyễn Hoàn
